Genel Bilgiler

TRABZON

Yüzölçümü : 4.685 km² Nüfus : 740 569 (2007) İl Trafik No : 61

İlin nüfusu, 2007 yılı Adrese Dayalı Nüfus Sayımı sonuçlarına göre 740.569'dur. Şehirler nüfusu 396.646, köyler nüfusu ise 343.923'dür. Merkez İlçe nüfusu 292.513'dür.Genel Nüfus Sayımı sonuçlarına göre Trabzon, Karadeniz Bölgesi içinde yer alan 14 İl arasında nüfus çokluğu bakımından Samsun'dan sonra 2'inci sıradadır. Bölgede toplam 10.000.000 kişi yaşamaktadır. Bu nüfus Türkiye'nin toplam nüfusunun % 12.44'ünü teşkil etmektedir.Doğu Karadeniz Bölgesinde yer alan Trabzon Kafkasların ve İran transit yolunun başlangıcında yer alır. Karadeniz'e kıyısı olan diğer ülkelerin limanlarıyla bağlantısı bulunmaktadır. Tarihi ve doğa güzellikleri ile dört mevsim gezip görülebilecek turizm şehridir.

17 İlçeye sahip olan Trabzon'un 9 İlçesi 114 km.lik sahil şeridinde sıralanmıştır. Bunlar, batı-doğu istikametine doğru Beşikdüzü, Vakfıkebir, Çarşıbaşı, Akçaabat, Yomra, Arsin, Araklı, Sürmene ve Of'tur. Diğer İlçeleri olan Tonya, Düzköy, Şalpazarı, Maçka, Köprübaşı, Dernekpazarı, Hayrat ve Çaykara sahilden içeridedir. Beşikdüzü ve Şalpazarı 1988, Çarşıbaşı, Düzköy, Köprübaşı, Dernekpazarı ve Hayrat 1990 yılında ilçe olmuşlardır.

77Belediyesi bulunan Trabzon'da belediye sayısı bakımından ilk sırayı 15 belediye ile Akçaabat ilçesi alırken, Çarşıbaşı ve Dernekpazarı ilçeleri de 1'er belediye ile son sırada yer almaktadır. İlimiz engebeli bir arazi üzerinde dağınık bir yerleşim gösteren 480 köye ve 375 mahalleye sahiptir.

Tarihçe

Kafkaslar üzerinden gelen Orta Asya kökenli Türk kavimlerce kurulduğu yönünde görüşler mevcuttur. Kentin adına ilk kez Ksenephon'un Anabasis adlı eserinde “Trapezus” olarak rastlanmaktadır. Bu adı eski kent merkezi olan Orta ve Yukarı Hisar mevkiinin, masa formunu anımsatan bir yapıya sahip olmasından aldığı belirtilmektedir.

Avrupa ile Asya'nın İpek yolu üzerindeki en önemli irtibat noktasında bulunan Trabzon, bu öneminden dolayı tarih boyunca birçok uygarlığa ev sahipliği yapmıştır. Tarihin en eski çağlarından beri insanoğlunu barındırmış olan bu güzel kent öykülerle, türkülerle dolu zengin bir kültürel mirasa sahiptir.

Tarihsel süreçte kentin; Miletler, Persler, Romalılar, Bizanslılar ve Komnenos’ların egemenliği altına girdiği bilinmektedir. 13.yüzyılın başlarında kurulup 250 yılı aşkın bir süre hüküm süren Trabzon Komnenos Prensliği 26 Ekim 1461 yılında Fatih Sultan Mehmet' in Trabzon'u fethiyle sona ermiştir.

Müzeler, manastırlar, camiler, türbeler, hanlar, hamamlar, bedesten ve kenti çevreleyen surlar, sivil mimari örnekleri ve çarşılar kentin tarihi dokusuna bir nakış gibi işlenmiştir.

Doğunun bu gizemli kenti çok sayıda yerli ve yabancı gezginler tarafından ziyaret edilerek adından övgü ile söz ettirmiş, ünlü seyyah Marko Polo ve Evliya Çelebi'nin anılarına da konu olmuştur.  

Batılıların "muhteşem" diye adlandırdıkları Osmanlı Padişahı Kanuni Sultan Süleyman'ın doğup büyüdüğü ve 15 yaşına kadar yaşadığı kentte, Roma, Bizans ve Osmanlı döneminden günümüze ulaşan pek çok tarihsel anıt vardır.

Tarihi ve kültürel değerlerin yanı sıra, gölleri, akarsuları, dağları, yaylaları kenti ayrıcalıklı yapan başlıca doğal güzelliklerdir. Bol yağışlı iklimin sunduğu doğal güzelliklerin yanında, insan elinden çıkan nadide eserler görenlerin hayranlıklarını kazanacak niteliktedir.

Gümüş ve altının Trabzonlu zanaatkarların elinde nakşa dönüştüğü kazazlık ve hasır bilezik ürünleriyle, horonu, kemençesi ve diğer folklorik unsurlar Trabzon'un dünya tanıtımında başlıca simgelerdir.

Doğal konumu ve sunduğu diğer imkanlar ile her mevsim gezilip görülmeye değer Trabzon; tarihi eserleriyle, yeşilin her tonunu sergileyen bitki örtüsü ile kıymetli bir hazine gibidir.

Tarımsal ürünlerimizin başında gelen; tütün, fındık ve çay yöre ekonomisine önemli katkılar sağlamaktadır. Adına şiirler yazılmış hamsinin kent mutfağında özel bir yeri vardır. Dillere destan Trabzon tereyağı ile peyniri ve mısır unu karışımı ile yapılan kuymak yöre mutfağındaki özgün yerini hala korumaktadır.

Trabzon' da, 1990’lı yılların başlarında yabancı ticari firma sayısı yalnızca 4 iken, 1995'lerde bu sayı 500’leri aşmış ve gün geçtikçe yabancı yatırımcıların oranında artış devam etmektedir.

Uluslararası ticaret merkezi olarak artan önemi ile Kafkasya, Orta Asya ve batı arasında bir köprü görevi gören Trabzon, Ortadoğu ve Bağımsız Devletler Topluluğu ile gelişen ticarette önemli bir rol oynamaktadır. Üniversitesi, modern limanı, uluslararası hava limanı, serbest bölgesi ve turizm potansiyeli ile aydın ve başarılı bir geleceğe doğru ilerlemektedir.


Nasıl Gidilir?

Karayolu: Trabzon Rize-Artvin-Batum-Tiflis(Gürcistan) ile BDT (Bağımsız Devletler Topluluğu) ülkelerine, Trabzon Gümüşhane-Bayburt-Erzurum ve Trabzon Giresun-Ordu-Samsun-Ankara ve İstanbul istikameti olmak üzere üç karayolu ağı vardır.

Kent merkezine uzaklığı 2 km. olan otobüs terminaline ulaşım taksive Atatürk Alanından minibüs dolmuşlarla yapılmaktadır.

Otogar Tel :(+90-462) 325 23 43 - 325 20 81

Denizyolu : Trabzon Limanın kent merkezine uzaklığı 1 km.dir. Ulaşım taksi ve minibüs dolmuşları ile sağlanmaktadır.

Liman Tel  : (+90-462) 321 11 56 - 321 1157

Havayolu : Trabzon Havalimanı ülkemizin ve bölgenin en büyük uluslararası havalimanıdır. Şehir Merkezine Uzaklığı 6 kmdir. Havalimanına ulaşım, Atatürk Alanından (Meydan) Havaalanı Dolmuşları veya taksilerle yapılmaktadır.

HavalimanıTel : (+90-462) 325 99 52- 326 64 33 - 321 16 80




    Coğrafi Yapı ve İklimsel Özellikler

    Doğu Karadeniz Bölgesinde 40-33 ve 41-07 kuzey enlemleriyle 39-07 ve 40-30 doğu boylamları arasında kalan 4685 km2’lik yüzölçümüne sahip Trabzon'un Güneyinde Gümüşhane, batısında Giresun, doğusunda Rize İlleri, kuzeyinde de Karadeniz bulunmaktadır. Nüfusu günümüzde 214.949’dur. Deniz seviyesinden başlayarak güneye doğru artan yükseklik bölgede 3000 metreyi bulur (Haldizen Dağı 3325m). Yüksek kesimlerde genellikle dağlar, tepeler ve yaylalar yer almaktadır.

    Genel itibarıyla yayla vasfında olan Trabzon ili, Çoruh Vadisi ile Melet Çayı arasında sahile paralel uzanan dağlardan teşekkül eden takriben 325 km. uzunluğundaki çok engebeli platformun kuzey kısmını kaplar. Bu platform güneyde Çoruh-Kelkit Vadisi tarafından kesilmiştir. Bu doğal sınırlar içerisinde Doğu Anadolu ile Karadeniz kıyılarını birbirine bağlayan 2000 metre rakımlı Zigana geçidi meşhurdur.

    Güneyinde Gümüşhane ve Bayburt, batısında Giresun, doğusunda Rize illeri ile çevrili olan Trabzon, kuzeyinde de Karadeniz'e kıyısı vardır. Yerleşim yoğunluğu sahil kesimlerdedir.

    Deniz seviyesinden başlayarak güneye doğru artan yükseklik bölgede 3000 metreyi bulur. Yüksek kesimlerde genellikle dağlar, tepeler ve yaylalar yer al-maktadır.

    Bitki örtüsü açısından son derece zengin olan Trabzon'da 440'ı bölgeye has, Türkiye genelinde nadir olan 2500 bitki türü bulunmaktadır.

    Trabzon iklimi yazın sıcak kışın ise normal soğukluktadır. Yaz aylarının ortalama sıcaklığı +32 derece dolaylarındadır. Kışın en soğuk günlerinde sıcaklık -6 dereceye kadar düşmektedir. İlkbahar ayları genellikle yağmurlu ve sislidir. Sonbahar ayları ise oldukça güzel geçer.

    Trabzon nemli bir iklime sahip, olup nem oranı zaman zaman  % 99' lara kadar çıkmaktadır. Yıllık ortalama yağış miktarı 800-850 kg/m2 . İç kesimlere doğru çıkıldıkça yağmur oranı da artmaktadır. En az yağmur yağan aylar Temmuz ve Ağustos ayları olup en çok kar ise Şubat ayında yağmaktadır.

    En soğuk aylar Ocak ve Şubat aylarıdır. Bu özellikleri ile birlikte Trabzon'un ikliminin ılık ve yumuşak olduğu söylenebilir. Sahilden içe doğru gidildikçe havanın daha güzel, suyun daha temiz olduğu görülür.Yıllık deniz suyu sıcaklığı ortalaması 16.1° olup, Ağustos ayında 27.5°C' ye ulaşır. En düşük değer ise, Mart ayında 6.0°C dır.


    Çeşitli Turizm Aktiviteleri

    Yayla Turizmi: Yayla Turizmini geliştirmek, özel sektörü teşvik etmek ve  öncü örnek olmak amacıyla İlimiz Özel İdare marifeti ile biri Hıdırnebi Yaylası’nda diğeri Kayabaşı Yaylası’nda olmak üzere 2 adet Yayla Kent inşa edilmiş ve  özel sektöre kiralanarak turizmin hizmetine sunulmuştur. Bir diğer yayla kentin  ise Haçka Yaylası Savandoz Mevkiinde yapımı devam etmekte olup, çevre düzenlemesi aşamasına gelmiştir. Son yıllarda İlimizde özel sektör tarafından yaptırılarak turizme açılan birçok turistik yayla tesisi mevcuttur.

    Kültür Turizmi:Trabzon’un önemli bir tarih kenti olduğu ve buna paralel olarak çok sayıda kültür varlığını bünyesinde barındırdığı kuşkusuzdur. Bu özelliği Trabzon’u bölge illeri arasında ayrıcalıklı kılmaktadır. İl dahilinde kentsel, doğal, arkeolojik sit alanı olmak üzere toplam 25 adet sit alanı bulunmaktadır. Kent dahilinde toplam  983 adet tescilli taşınmaz kültür varlığı mevcuttur.

    Bunlar arasında  Sumela Manastırı başta olmak üzere Ayasofya Müzesi, Kızlar Manastırı, Kuştul ve Vazeleon Manastırı gibi Bizans dönemi yapılarının yanında Gülbaharhatun Camii, İskenderpaşa Camii, Cephanelik, Trabzon Müzesi ve Atatürk Köşkü gibi Osmanlı dönemi eserleri başlıcalarıdır.

    Trabzon turizminin önemli bir ayağını oluşturan kültür turizmi sayesinde kente önemli bir turist girdisi sağlanmaktadır.Trabzon kentinin tarihi ve kültürel dokusunu ortaya çıkarmak üzere uzun zamandan beri konuşulan ve tartışılan iki proje uygulamaya başlandı. Bunlardan biri Ortahisar Mahallesi “Turistik Amaçlı Özel Planlama Alanı” projesidir. Trabzon kentinin kurulduğu yer olan ve tarihi dokusu nedeniyle kentsel sit alanı olarak tescillenen Ortahisar Mahallesinde Kültür ve Turizm Bakanlığınca kamulaştırılan 10 bin m2’lik alan, “Turistik Amaçlı Özel Planlama Alanı” olarak yeniden fonksiyonlandırılmak üzere çevre düzenlemesi ve restorasyon projeleri ihalesi yapılmıştır.

    Bu alan üzerinde, Etnografik Müze ile birlikte Kanuni Evi, Anfora Müzesi, yöresel el sanatlarının yapım ve satışının yer aldığı mekanlar ile Trabzon mutfak kültürünün tanıtımına yönelik mekanlara projede yer verilmiştir.İkinci önemli proje ise, Zağnos ve Tabakhane Vadileri Kentsel Dönüşüm projesidir. Eski kent merkezi olan Ortahisar Mahallesi’nin iki yanından geçen derin vadilerdeki yapılaşmanın tamamen kaldırılarak yeniden tarihsel konumuna uygun şekilde yeşillendirilmesi amaçlanmaktadır. Başbakanlık Toplu Konut İdaresince yürütülen proje tamamlandığında kentin imajı değişecek ve turizm potansiyeli de artacaktır.Ayrıca, Trabzon Ayasofya Müzesi ve çevresi 2. Derece Arkeolojik Sit Alanı ilan edilerek Bakanlığımızca 2004 yılında takas programına alınmıştır. Takas işlemleri sırasında mülkiyetlerin çok hisseli olmasından dolayı bir takım sorunlar yaşanmaktadır. Bu nedenle takas işlemi yerine bu alanın kamulaştırma yolu ile Bakanlığımıza kazandırılması uygun mütala edilmektedir. 

    İş Turizmi : Bölgesel ticaret ve sanayi  merkezi  olan Trabzon kentine civar ve uzak  merkezlerden gelenler toplam turizm  faaliyetleri içinde önemli bir yer tutar. Gelecekte ülke ve bölgedeki  kalkınmaya  paralel olarak iş turizminin de gelişmesi beklenmektedir.

    Sağlık Turizmi:Trabzon İlinde kaplıca kaynağı bulunmamaktadır. Buna karşın çok yerde maden suları ve şifalı sular mevcuttur. Bazı hastalıklara iyi geldiği bilinen bu maden sularının bir kısmı şişelenerek piyasaya sürülmektedir.Kisarna maden suyu, il merkezinin yaklaşık 8 km güneyindeki Bengisu (Kisarna) köyündedir. Hadipazarı Maden Suyu, Çaykara İlçesi Şahinkaya Köyündedir. Acısu diye bilinen şifalı sular; Araklı İlçesi Bereketli Köyünde, Akçaabat İlçesi Acısu (Koryana) Köyünde, yine Akçaabat İlçesi Uçarsu (Kokana) Köyünde, Maçka İlçesi Akarsu Köyünde, Şalpazarı İlçesi Doğansu Köyünde, Tonya İlçesi Biçinlik Köyünde, Vakfıkebir İlçesi Rıdvanlı Köyünde, Yomra İlçesi İkisu Köyünde bulunmaktadır. İlimizde KTÜ Tıp Fakültesi Farabi Hastanesinin bulunması, çevre illerden buraya tedavi  için  gelenlerin  sayısını arttırmaktadır.

    Kongre Turizmi:İlimizde bulunan ve çevre illerdeki okulları  ile  de büyük bir potansiyel oluşturan Karadeniz Teknik Üniversitesi  (KTÜ)  İlimiz  ve  Bölgede  yarattığı  hareketliliğin yanı sıra çeşitli kongre, panel, sempozyum ve spor  müsabakalarına  ev sahipliği yaparak bu daldaki turizmde de her geçen gün artış meydana getirmektedir. Kongre turizmi için gerekli olan her türlü tesis ve donanım İlimizde faaliyetini sürdüren çok yıldızlı otellerde mevcuttur.

    Spor Turizmi: İl'de mevcut bulunan spor tesisleri büyük bir spor aktivitesi yaratmaktadır.  Futbol en popüler spor kolu olup, tanıtımda önemli rol oynamaktadır. Birinci Ligde  Trabzonspor, İkinci Lig A Kategorisinde Akçaabat Sebatspor, Üçüncü Ligde Trabzon Telekom, Değirmendere ve Of Spor takımları İlimiz spor turizminin gelişmesindeki önemli etkenleri arasındadır.

    Karavan Turizmi:Trabzon sahil şeridinde yer alan Beşikdüzü, Akçaabat, Araklı, Çamburnu, Sera Gölü gibi yerleşimlerde ve Uzungöl, Hıdırnebi Yaylası, Kayabaşı Yaylası, Hamsiköy gibi yüksek plato yerleşimlerinde karavan turizmi yapılabilecek imkanlar mevcuttur. Yol standartlarının yükseltilmesi karavan turizminin gelişmesinde önemli bir ivme olacaktır

    Gençlik Turizmi:Daha çok batı bölgelerinde organize edilen bu turizm  türünün,  okulların  tatil dönemlerinde yatılı okulların konaklama imkanlarının da kullanılarak  İlimizde  gelişmesinde  yarar görülmektedir. Yaylalar; yürüyüş turları,  yaban  hayatı ve doğayı seven pek çok gencin ilgisini  çekmektedir.

    Deniz Turizmi: Yaklaşık 115 km’lik kıyı şeridine sahip olan Trabzon, güneşli günlerin azlığı ve bol  yağışlı iklim nedeniyle, deniz turizminden umulan gelişmeyi sağlayamamıştır.Son yıllarda yapımı devam eden Sarp-Samsun karayolu nedeniyle, Karadeniz kıyı bandının önemli bir kısmına dolgu yapılmaktadır. Bu dolgu çalışmaları , kıyılardaki doğal alanları olumsuz etkilemektedir. Böylece, kısmen de olsa olabilecek deniz turizmi olumsuz yönde etkilenmektedir. Bu olumsuzluklara rağmen, Of  İlçesinin doğusunda yer yer denize girilecek alanlar bulunmaktadır. İl merkezinin batısında ise, Akçaabat İlçesinin Mersin Beldesinde ve Beşikdüzü İlçesinin batısındaki kıyı boyunda denize girilebilecek yerler vardır. Belirtilen bu yerlerde az sayıda da plaj bulunmaktadır.

    Doğu Karadeniz Bölgesinin merkezi konumunda olan Trabzon’da, deniz turizmi için önemli bir adım atılmıştır. İl merkezinin yaklaşık 6 km doğusunda bir yat limanı yapılmıştır. Trabzonspor Tesislerinin hemen yanında yapılan bu marina, yüksek kapasitede yat barındıracak büyüklüktedir.